دیابت مجموعه پیچیده ای از شرایط است که با سطح بالای گلوکز خون مشخص می شود. پیشگیری، تشخیص و درمان دیابت بر مدیریت موثر سطح قند خون و کاهش خطرات مرتبط تمرکز دارد و لیکن بین ۳۰ تا ۵۰ درصد افرادی که دیابت دارند از ابتلا خود به دیابت مطلع نیستند!
براساس آخرین اطلاعات 2/14 درصد افراد بالغ کشور مبتلا به دیابت و 8/24 درصد مبتلا به پیش دیابت هستند؛ لذا شیوع دیابت از متوسط جهانی (2/12 درصد) بالاتر است. تخمین زده میشود که حدود ۶ میلیون دیابتی و حدود ۸ میلیون مبتلا به پیش دیابت در ایران وجود دارد؛ لذا از هر ۶ نفر افراد بالغ یک نفر قند خون بالا دارند. در 30 سال گذشته تعداد دیابتیها دو برابر شده است. البته این افزایش در شهرهای کوچک و روستاها کمتر است؛ لذا به نظر میرسد که اگر تغییری در سبک زندگی افراد جامعه ایجاد نشود و رشد اضافه وزن و چاقی کماکان ادامه یابد، سالیانه حدود ۵۰۰ هزار نفر فرد دیابتی اضافه شوند.
تلاشها برای مدیریت موثر دیابت حول یک رویکرد جامع است که شامل مداخلات پزشکی، رژیم غذایی و شیوه زندگی متناسب با نیازهای فردی است. پیشگیری از ابتلا به دیابت نیاز به آموزش صحیح جامعه برای تغذیه سالم و فعالیت بدنی و نیز تمهیدات کشوری برای سالم بودن و امن بودن غذاها، حمایتهای تغذیه سالم، توجه خاص بیمهها برای پوشش کامل، فعالیتهای جلوگیری از اضافه وزن و چاقی، بیماریابی در مراحل پیشدیابتی و مراقبت صحیح آنها است.
انواع دیابت:
دیابت وابسته به انسولین یا تیپ 1:
به علت تخریب سلول های تولید کننده انسولین (سلول های بتای پانکراس) توسط سیستم ایمنی رخ می دهد. افراد مبتلا به دیابت تیپ 1 تولید انسولین ندارند و باید با تزریق انسولین، قند خون خود را کنترل کنند. دیابت تیپ 1 اغلب در افراد با سن کمتر از 20 شروع می شود، اما ممکن است در هر سنی رخ دهد.
دیابت تیپ 2:
بر خلاف افراد مبتلا به دیابت تیپ 1، افراد مبتلا به دیابت تیپ 2 انسولین تولید می کنند. با این حال، انسولینی که پانکراس آنها ترشح می کند یا کافی نیست و یا بدن نسبت به انسولین مقاوم است. هنگامی که انسولین کافی وجود ندارد و یا انسولین بطور مناسب در بدن استفاده نگردد، گلوکز نیز نمی تواند به سلول های بدن وارد و مصرف شود.
دیابت بارداری:
دیابت بارداری، در دوران بارداری مادران ایجاد می شود. تغییرات هورمونی در طول بارداری می تواند توانایی انسولین را برای عملکرد صحیح، تحت تاثیر قرار دهد.
پیشگیری
1. دیابت نوع 1:
در حالی که هیچ راه شناخته شده ای برای پیشگیری از دیابت نوع 1 وجود ندارد، تحقیقات در حال انجام در حال بررسی مداخلات بالقوه است.
2. دیابت نوع 2:
اصلاح سبک زندگی مانند حفظ وزن مطلوب، خوردن یک رژیم غذایی متعادل غنی از فیبر و غذاهای فرآوری شده کم، افزایش فعالیت بدنی و پرهیز از دخانیات و الکل زیاد می تواند خطر ابتلا به دیابت نوع 2 را به میزان قابل توجهی کاهش دهد. غربالگری منظم برای افراد در معرض خطر (مانند کسانی که سابقه خانوادگی، چاقی یا سندرم متابولیک دارند) می تواند به شناسایی و پیشگیری زودهنگام کمک کند.
تشخیص
1. دیابت نوع 1 و نوع 2:
🔹تست قند خون ناشتا: سطوح مساوی یا بیشتر از 126 میلی گرم در دسی لیتر.
🔹تست 2 ساعته گلوکز پلاسما: سطوح مساوی یا بیشتر از 200 میلی گرم در دسی لیتر در طول آزمایش تحمل گلوکز خوراکی.
🔹تست تصادفی گلوکز خون: سطوح 200 میلی گرم در دسی لیتر یا بیشتر در صورت وجود علائم.
🔹تست هموگلوبین A1C: سطح A1C 6.5٪ یا بالاتر.
تمامی تست های تشخیصی دیابت در آزمایشگاه میلاد اصفهان انجام می شود.
2. دیابت بارداری:
معمولاً از طریق آزمایش های غربالگری گلوکز در دوران بارداری، مانند تست تحمل گلوکز خوراکی (OGTT) تشخیص داده می شود.
* افراد ۴۰ سال به بالا حتما باید به طور سالیانه آزمایش قند خون بدهند و اگر قند خونشان طبیعی بود، هر سه سال یک بار باید این آزمایش را تکرار کنند.
درمان
1. مدیریت سبک زندگی:
🔹رژیم غذایی: برای کمک به حفظ سطح قند خون، بر تغذیه متعادل تمرکز کنید.
🔹ورزش: فعالیت بدنی منظم به بهبود کنترل گلوکز خون و سلامت کلی کمک می کند.
🔹بیماری دیابت، یک بیماری مزمن است که در تمام عمر فرد مبتلا وجود دارد. مهمترین عامل مؤثر در کنترل دیابت «خود مراقبتی» است
2. داروها:
🔹دیابت نوع 1: به دلیل تولید ناکافی انسولین به انسولین درمانی نیاز دارد.
🔹دیابت نوع 2: با داروهای خوراکی مانند متفورمین و گاهی اوقات در صورت لزوم انسولین کنترل می شود.
3. نظارت:
نظارت منظم بر سطح گلوکز خون برای ارزیابی اثربخشی طرح درمانی.
4. آموزش و پشتیبانی:
برنامه های آموزشی دیابت برای حمایت از راهبردهای خود مدیریتی و درک شرایط.
5. رفع عوارض:
معاینات و غربالگری های منظم برای عوارض احتمالی مانند بیماری های قلبی عروقی، آسیب عصبی و مشکلات چشمی بسیار مهم است.
منابع:
McPherson, R.A. and Pincus, M.R., 2021. Henry’s clinical diagnosis and management by laboratory methods E-book. Elsevier Health Sciences.
www.irna.ir/xjRdPP
تهیه کننده و گردآوری: دکتر اکبر جعفرنژاد، سیده رحمانه اطیابی
بدون دیدگاه