بیمه های طرف قرارداد 5 ژانویه 2026
نمونه گیری رایگان در منزل 5 ژانویه 2026
بخش بیوشیمی
در یک نگاه
بخش بیوشیمی
بخش بیوشیمی یکی از بزرگترین و مهمترین بخش های آزمایشگاه تشخیص طبی است که به بررسی و اندازه گیری ترکیبات شیمیایی در نمونه های بیولوژیکی مانند ادرار، خون و سایر مایعات بدن می پردازد. انجام آزمایشهای بیوشیمی برای تشخیص، پایش و مدیریت بسیاری از بیماریها و اختلالات متابولیک ضروری است؛
تشخیص زودهنگام بیماریها
بسیاری از بیماریها در مراحل اولیه علائم بالینی واضحی ندارند. آزمایشهای بیوشیمی میتوانند ناهنجاریهای متابولیک، التهابی یا عملکردی را قبل از بروز علائم شناسایی کنند.
- افزایش فعالیت آنزیمهای کبدی میتواند نشانه هپاتیت ویروسی یا چربی کبد باشد، حتی در افراد بدون علامت
- افزایش سطح کراتینین و کاهشGFR ، نشانههای اولیه نارسایی کلیوی است.
غربالگری بیماریهای شایع و خطرناک
آزمایشهای بیوشیمی بهصورت گسترده در برنامههای غربالگری جمعی استفاده میشوند:
- دیابت: اندازهگیری قند ناشتا، قند 2 ساعت بعد از غذا و HbA1c
- بیماریهای قلبی-عروقی: اندازهگیری کلسترول، LDL، HDL، تریگلیسیرید و hs-CRP
- کمخونی: بررسی فریتین، آهن، TIBC و ویتامین B12
پایش پیشرفت بیماری و پاسخ به درمان
نتایج بیوشیمی به پزشک کمک میکند تا:
- اثربخشی داروها را ارزیابی کند (مثلاً کاهش HbA1c در دیابت)
- دوز داروها را تنظیم کند (مثل سطح لیتیوم در بیماران مبتلا به اختلال دوقطبی)
- عوارض جانبی داروها را زودهنگام تشخیص دهد (مثل آسیب کبدی یا کلیوی ناشی از دارو)
تشخیص بیماریهای متابولیک و ژنتیکی
بخش بیوشیمی با استفاده از روشهای پیشرفته (مانند HPLC، MS/MS و آنزیمسنجی) قادر است:
- اختلالات مادرزادی متابولیسم (مثل فنیل کتونوری یا گالاکتوزمی) را در نوزادان غربالگری کند.
- بیماریهای ذخیرهای لیزوزومی یا اسیدوریهای آلی را تشخیص دهد.
ارزیابی عملکرد اندامهای حیاتی
آزمایشهای بیوشیمی بهصورت غیرتهاجمی، عملکرد اندامهایی مانند کبد، کلیه، پانکراس، عضله قلب و غدههای درونریز را ارزیابی میکنند.
کمک به تشخیص افتراقی
در مواردی که علائم بالینی مشابه چندین بیماری را نشان میدهد، آزمایشهای بیوشیمی به پزشک کمک میکند تا تشخیص افتراقی دقیقتری ارائه دهد.
- درد شکمی میتواند ناشی از پانکراتیت، کولهسیستیت یا گاستریت باشد. افزایش آنزیمهای آمیلاز و لیپاز، پانکراتیت را تأیید میکند
آزمایشها
لیست آزمایشهای بخش بیوشیمی
| آزمایش | اهمیت بالینی |
| گلوکز سرم | اندازهگیری قند خون: برای تشخیص دیابت یا هیپوگلیسمی |
| اوره (BUN) | نشاندهنده عملکرد کلیه |
| کراتینین | ارزیابی عملکرد کلیه و فیلتراسیون گلومرولی |
| اسید اوریک | برای تشخیص نقرس و اختلالات متابولیک |
| الکترولیتها | تعادل الکترولیتی و عملکرد عضلانی-عصبی: Na⁺, K⁺, Cl⁻, Ca²⁺, Mg²⁺, HCO₃⁻ |
| لیپید پروفایل | ارزیابی خطر بیماریهای قلبی: کلسترول کل، LDL، HDL، تریگلیسرید |
| آنزیمهای کبدی | بررسی سلامت کبد: ALT, AST, ALP, GGT |
| بیلیروبین | برای تشخیص زردی و مشکلات کبدی: مستقیم، غیرمستقیم |
| پروتئین کل و آلبومین | ارزیابی وضعیت تغذیهای و کبد |
این تستها برای بررسی عملکرد غدد درونریز استفاده میشوند.
آزمایش | اهمیت بالینی |
TSH، T3، T4 | بررسی عملکرد تیروئید |
کورتیزول | بررسی عملکرد غده فوق کلیه و استرس |
ACTH | تنظیم ترشح کورتیزول |
انسولین و C-پپتید | ارزیابی مقاومت به انسولین یا دیابت |
هورمونهای جنسی | تستوسترون، استرادیول، LH، FSH، پروژسترون |
PTH | تنظیم کلسیم توسط پاراتیروئید |
ویتامین D | بررسی کمبود ویتامین D و استخوانها |
برای تشخیص حمله قلبی یا آسیب عضله قلب.
آزمایش | اهمیت بالینی |
تروپونین I یا T | نشانه قطعی ایسکمی قلبی |
CK-MB | ایزوآنزیم کراتین کیناز مربوط به قلب |
میوگلوبین | افزایش سریع در ایسکمی قلبی |
BNP / NT-proBNP | برای تشخیص نارسایی قلبی |
نشانگرهایی که ممکن است در بدخیمیها افزایش یابند.
آزمایش | اهمیت بالینی |
PSA | نشانگر سرطان پروستات |
CA 125 | مرتبط با سرطان تخمدان |
CEA | مرتبط با سرطان کولورکتال |
AFP | نشانگر سرطان کبد یا جنینی |
CA 19-9 | مرتبط با سرطان لوزالمعده |
برای کنترل سطح داروها در خون و جلوگیری از سمیت.
آزمایش | اهمیت بالینی |
لیتیوم | برای بیماران مبتلا به اختلال دوقطبی |
سیکلوسپورین، تاکرولیموس | بعد از پیوند اعضاء |
دیجیتالیس (دیگوکسین) | داروی قلبی |
داروهای ضد تشنج | فنیتوئین، فنوباربیتال، والپروئیک اسید |
برای تشخیص مواد مخدر یا سموم در بدن.
آزمایش | اهمیت بالینی |
الکل خون (Blood Alcohol Level) | اندازهگیری الکل سرمی |
موارد مصرف غیرقانونی | کوکائین، متامفتامین، THC و … |
سالیسیلات، پاراستامول، آنتیدپرسانتها | داروهای سمی |
این تستها معمولاً در شرایط خاص یا برای تشخیص دقیقتر بیماریها استفاده میشوند.
آزمایش | اهمیت بالینی |
ویتامین B12 و فولات | برای تشخیص آنمی مگالوبلاستیک |
آهن، فریتین، TIBC | بررسی کمبود آهن یا اضافه آهن |
مس، سرولوپلاسمین | برای تشخیص بیماری ویلسون |
اسیدهای آلی و آمینواسیدها | با استفاده از GC-MS یا LC-MS/MS – برای تشخیص بیماریهای متابولیک ارثی |
الکتروفورز پروتئین سرم | برای تشخیص گاماپاتیهای مونوکلونال (مثل میلوم) |
| کنترل داخلی | انجام تست روی نمونههای استاندارد در کنار نمونههای بیمار |
| کنترل خارجی (EQA) | مقایسه نتایج با آزمایشگاههای دیگر |
| کالیبراسیون دستگاهها | تنظیم دقیق دستگاهها با استانداردهای شناخته شده |
| محدوده مرجع | مقایسه نتایج با دادههای طبیعی سنی و جنسی مربوطه |
بخش بیوشیمی
بخش بیوشیمی در آزمایشگاه میلاد اصفهان
بخش بیوشیمی آزمایشگاه میلاد اصفهان با استفاده از فنآوریهای روز دنیا و تخصص پرسنل مجرب قادر به انجام آزمایشهای روتین و تخصصی بیوشیمی بهصورت روزانه و اورژانسی است. بهمنظور اطمینان از دقت و درستی نتایج اعلامی، در این بخش از آزمایشگاه، برنامههای استاندارد کنترل کیفی بهصورت منظم انجام میشود. بخش بیوشیمی آزمایشگاه میلاد کوشش می کند با استفاده از کادر مجرب و با تجربه و همچنین با بهره گیری از دستگاههای مدرن و خودکار و انجام کنترل کیفی مدون به منظور افزایش هر چه بیشتر صحت و دقت آزمایش ها و شرکت در برنامه های کنترل کیفی خارجی و داخلی، امکان انجام دقیق و صحیح آزمایش ها بصورت روزانه فراهم نماید.
مقالات
مقالات بخش بیوشیمی
«ناشتا بودن» برای آزمایش دقیقاً به چه معناست؟
به طور کلی منظور از «ناشتایی» این است که:
- نباید طی 10 الی 14 ساعت پیش از انجام آزمایش غذا خورده شود.
- نباید طی 10 الی 14 ساعت پیش از آزمایش، مایعات به غیر از آب نوشیده شود (خوردن آب طبق رژیم عادتی هر شخص اشکالی ندارد، اگرچه نباید غیر معمول باشد).
- نباید طی 10 الی 14 ساعت قبل از آزمایش آدامس جویده و سیگار کشیده شود.
- نباید از شکلاتهای مختلف، مینت (ترکیبات نعناعدار)، شربتهای سینه یا قرصهای نرمکننده گلو استفاده گردد.
پس اگر آزمایشی که پزشک شما درخواست کرده نیاز به ناشتایی دارد:
- میتوانید در طول ۱۲ ساعت پیش از انجام آزمایش، آب بنوشید.
- باید داروهایی را که پزشک اجازه قطع مصرف آنها را صادر نکرده، مثل گذشته مصرف کنید، اما آزمایشگاه را از مصرف آنها آگاه سازید.
- میتوانید طی ۱۲ ساعت پیش از آزمایش، دندانهایتان را مسواک بزنید.
نکته حائز اهمیت، آگاه بودن آزمایشگاه از سوابق بیماری و دارویی شماست؛ در صورتی که بیماری خاصی دارید یا داروی بهخصوصی مصرف میکنید حتما آزمایشگاه را مطلع کنید.
آزمایشهایی که برای انجام آنها باید الزاماً ناشتا بود؟
| آزمایش ACTH * ناشتایی از نیمه شب |
| آزمایش آلکالین فسفاتاز Alkaline Phosphatase (ALP) |
| آزمایش α۱-Acid Glycoprotein (AGP) |
| آزمایش غربالگری اسیدهای آمینه خون Amino Acids * برای شیرخواران ۴ ساعت ناشتایی، کودکان و بزرگسالان ۱۲ ساعت |
| آزمایش اسکوربیک اسید Ascorbic Acid |
| آزمایش کلسیتونین Calcitonin |
| آزمایش سرولوپلاسمین Ceruloplasmin |
| آزمایش قند خون ناشتا (FBS) |
| آزمایش فولیک اسید Folic Acid |
| آزمایش گلوکاگون Glucaton |
| آزمایش کلسترول LDL و HDL |
| آزمایش آهن Iron |
| آزمایش تحمل لاکتوز Lactose Tolerance |
| آزمایش لپتین Leptin * 12 ساعت ناشتایی |
| آزمایش لیپاز Lipase |
| آزمایش هورمون پاراتیروئید Parathyroid Hormone (PTH) |
| آزمایش شیلینگ یا تست کوبالامین Schilling |
| آزمایش ترانستیرتین Transthyretin |
| آزمایش تریگلیسرید Triglycerides |
| آزمایش Vitamin A |
دستورالعمل آزمایش قند خون ۲ ساعت پس از غذا
- شب قبل از آزمایش حداقل ۸ ساعت ناشتایی کافی است و در طی ناشتایی از خوردن چای و قهوه پرهیز شود.
- قبل از انجام آزمایش (در طی مدت ناشتایی شب قبل) و در طی دو ساعت بعد سیگار نکشید.
- پس از اینکه نمونه خون ناشتا گرفته شد، صبحانه معمولی که هر روز میخورید را میل نمائید.
- وقتی اولین لقمه صبحانه را خوردید، ساعت را یادداشت کنید. نمونهگیری دقیقاً ۲ ساعت پس از ساعت مذکور انجام میپذیرد.
- حتیالامکان صبحانه را در آزمایشگاه صرف کنید و تا زمان انجام آزمایش در آزمایشگاه منتظر بمانید.
- در طول آزمایش (در طی دو ساعت) از پیادهروی، ورزش و فعالیت سنگین خودداری نمائید.
- در طی این دو ساعت از خوردن هر نوع خوردنی و آشامیدنی (آب در حد متعارف اشکالی ندارد) خودداری نمایید.
- توصیه میگردد آزمایش را حتما قبل از ساعت ۱۰ صبح شروع کنید و از انجام آن در ساعات دیرتر اجتناب کنید.
- آزمایش قند ناشتا و دو ساعت پس از غذا باید در یک روز انجام شود.
دستورالعمل آزمایش ۲ ساعته تحمل قند خون (2h OGTT)
- شب قبل از آزمایش حداقل ۸ ساعت ناشتایی کافی است.
- ابتدا یک نمونه خون جهت تعیین قند خون ناشتا از شما گرفته شده و سپس به ازای هر کیلوگرم وزن بدن، 1.75 گرم (حداکثر ۷۵ گرم) قند به شما داده میشود تا میل کنید.
- توجه داشته باشید که نباید هیچ مادهای برای بهتر شدن طعم محلول قند به آن اضافه شود. محلول قندی تهیهشده را در طی مدت ۵ دقیقه به آرامی بنوشید.
- دقیقاً دو ساعت پس از شروع مصرف محلول قند، نمونه خون از شما گرفته میشود.
- رعایت مواردی که در ۵ بند آخر دستورالعمل قند خون دو ساعت پس از غذا آمده است در مورد این آزمایش نیز الزامی است.
آمادگی برای آزمایش PSA ( افتراق تودههای خوش خیم و بدخیم پروستات)
انجام این آزمایش از اواسط دهه چهارم زندگی بهطور منظم و سالانه حداقل یکبار به آقایان توصیه میگردد. برای انجام این آزمایش:
- یک هفته قبل از نمونه گیری مراجعه کننده نباید معاینه مقعدی (Digital rectal exam) و ماساژ پروستات شده باشد، زیرا این اعمال ممکن است سبب افزایش موقت PSA شود.
- 48 ساعت قبل از تست موارد زیر ممنوع می باشد: دوچرخه سواری، موتور سواری، راندن دستگاه های سنگین مانند تراکتور و سایر موارد که به لگن فشار وارد می کند. فعالیت شدید بدنی بخصوص مواردی که به ناحیه پروستات فشار وارد می کند، مانند: پیاده روی طولانی مدت، اسب سواری و کاراته، تماس جنسی و انزال (مقاربت یا دفع منی به هر نحو)
- هر گونه عمل، نظیر اقدامات تشخیصی مثانه یا پروستات ( بخصوص بیوپسی پروستات )، لوله گذاری مجرا ( Catheter) و عفونت مجرای ادراری، شیمی درمانی و مصرف داروهای تستوسترون بر میزان PSA تأثیر می گذارند و لازم است حتما مراجعه کننده با پزشک مربوطه مشورت نماید و شرایط آزمایشگاه را برای باید به تعویق انداختن انجام آزمایش رعایت نماید.
آمادگی برای آزمایشهای رایج هورمونی
آزمایش هورمونهای تیروئید
آزمایش هورمونهای تیروئید نیاز به رعایت محدودیت مصرف غذا و مایعات ندارند، اما بهعلت اثری که افزایش چربیهای خون بر نتایج آزمایشهای تیروئید دارد، حداقل ۳ ساعت قبل از آزمایش، ناشتا بودن توصیه می گردد. در صورت مصرف دارو حتماً باید با پزشک در مورد قطع یا ادامه مصرف مشورت و آزمایشگاه را از این موضوع مطلع سازید.
آزمایش پرولاکتین
پرولاکتین نوعی هورمون است که از هیپوفیز در مغز ترشح میشود. انجام این آزمایش در اختلالات هورمونی از جمله به هم خوردن نظم عادت ماهیانه در بانوان و نیز بیماران مشکوک به تومور هیپوفیز کمککننده است. پیش از انجام این آزمایش بیماران باید نکات زیر را رعایت کنند:
- شب قبل از آزمایش، لباس گشاد و راحت پوشیده و از پوشیدن لباسهای تنگ خصوصا در ناحیه سینه و پستانها اجتناب شود. معاینه و نیز تحریک پستانها طی ۲۴ ساعت قبل، موجب اشتباه در نتیجه آزمایش میشود.
- از تماس جنسی در شب قبل از آزمایش خودداری شود.
- طی ۱۲ ساعت قبل از انجام آزمایش از ورزش و فعالیتهای شدید بدنی خودداری نموده و مصرف قرصهای ضد بارداری، کلروپرومازین و متیلدوپا را پس از مشورت با پزشک معالج قطع شود.
- باید حداقل ۲ ساعت و حداکثر ۳ ساعت بعد از بیدار شدن از خواب، آزمایش انجام شود. نمونههایی که زودتر از این زمان تهیه شوند افزایش ناشی از خواب را نشان خواهند داد.
- استرس در زمان انجام آزمایش خصوصاً در طی ۳۰ دقیقه پیش از آن، موجب نتایج اشتباه میگردد.
آزمایش LH/ FSH
معمولا برای بررسی سطح هورمون زنانه آزمایش های خونی در روز 3 تا 4 پریودی بنا بر نظر پزشک تجویز می شود. از جمله این آزمایش ها میتوان بهLH ، FSH، E2 و ... اشاره نمود. برای انجام این آزمایش نیازی به ناشتا بودن نیست.
آمادگیهای لازم برای برخی دیگر از آزمایشها
- آزمایش قند خون ناشتا نیازمند از ۸ تا 10ساعت ناشتایی در طی شب باشد.
- آزمایش تریگلیسیرید حداقل نیاز به ۱۲ ساعت ناشتایی است.
- برای انجام آزمایش نیتروژن اوره خون (BUN)، ۴-۸ ساعت ناشتایی کافی است؛ بهعلاوه باید حداقل از ۲ یا ۳ روز پیش از انجام آزمایش، از مصرف غذاهای حاوی گوشت زیاد خودداری نمایند. انجام این آزمایش در کنار آزمایش کراتینین اطلاعات دقیقتری از نحوه عملکرد کلیهها در اختیار پزشک معالج قرار خواهد داد.
- انجام آزمایش اسید اوریک و اوره خون نیاز به حداقل ۸ ساعت ناشتایی دارد.