دانشمندان در Cincinnati Children’s به همراه یک تیم بینالمللی از محققان یک ارتباط شگفتانگیز جدید بین سلامت روده و خطر ابتلا به سرطان خون کشف کردهاند، ارتباطی که میتواند طرز تفکر ما در مورد پیری، التهاب و مراحل اولیه سرطان خون را تغییر دهد.
با افزایش سن، یا در برخی موارد، هنگامی که سلامت روده به دلیل بیماری به خطر می افتد، تغییرات در پوشش روده به باکتری های خاصی اجازه می دهد تا محصولات جانبی خود را به جریان خون بریزند.
یکی از این مولکولها که توسط باکتریهای خاص تولید میشود، بهعنوان سیگنالی عمل میکند که سلولهای پیش لوسمی را گسترش میدهد و این گامی حیاتی برای ابتلا به لوسمی است.
یافته های این تیم، که در 23 آوریل 2025 در مجله Nature منتشر شد، برای اولین بار نحوه عملکرد این فرآیند را نشان می دهد.
این مطالعه همچنین نشان میدهد که این مکانیسم ممکن است فراتر از لوسمی باشد تا بر خطر ابتلا به بیماریهای دیگر و در میان افراد مسنتری که دارای یک بیماری کمتر شناخته شده به نام خونسازی کلونال پتانسیل نامشخص (CHIP) هستند، تأثیر بگذارد.
با افزایش سن، پوشش روده نفوذپذیرتر میشود، بنابراین فعل و انفعالات بیشتری بین محتویات روده و سیستم خونی فراهم میشود. در داخل روده، انواعی از باکتریهای رایج «گرم منفی» در افراد مسنتر تکثیر میشوند و مقدار افزایشی از قند باکتریایی به نام ADP-هپتوز تولید میکنند. به نظر می رسد، این محصول جانبی باکتریایی زمانی که وارد جریان خون می شود می تواند مشکلاتی ایجاد کند.
ADP-هپتوز به طور منحصر به فردی در گردش خون افراد مسن یافت می شود و به گسترش سلول های پیش لوسمی کمک می کند.
این مطالعه شامل مجموعهای از آزمایشهای پیچیده برای رمزگشایی مکانیسمهایی بود که به ADP-هپتوز اجازه میدهد مانند سوخت پیش از سرطان خون عمل کند. نکته مهم این است که این تیم ساختارهای سیگنالینگ کوچکی به نام TIFAsomes را پیدا کردند که در داخل سلولها شکل میگیرند، که نشان میدهد ADP-هپتوز میتواند گسترش سلولهای خونی پیش لوسمیک را فعال کند.
در واقع، این تیم یک سنجش TIFAsome، یک آزمایش خون جدید برای تشخیص فعالیت ADP-هپتوز در گردش خون ایجاد کردند. دانشمندان علاقه مند به روش جدید می توانند اطلاعات بیشتری را از اینجا دریافت کنند. هنگامی که فرآیند اندازه گیری شود، تیم تحقیقاتی می تواند پیامدهای بالقوه گسترده ای را ببیند.
خونسازی کلونال پتانسیل نامشخص (CHIP) شرایطی را توصیف می کند که در آن سلول های خونی فرد به تدریج جهش هایی را به دست می آورند که زمینه را برای ایجاد بیماری ها فراهم می کند. این سلولهای جهشیافته سپس چندین نسخه یا کلون میسازند. برخی از این جهش ها به خوبی با سرطان خون مرتبط هستند. اما برخی دیگر با بیماری های دیگری از جمله بیماری قلبی، سکته مغزی و شرایط التهابی مرتبط هستند.
تخمین زده می شود که 10 تا 20 درصد از بزرگسالان بالای 70 سال دارای CHIP هستند، اما تعداد کمی آن را می دانند زیرا هیچ علامتی وجود ندارد و غربالگری های معمول هنوز وجود ندارد.
در مطالعه جدید، محققان موش هایی تولید کردند که از CHIP تقلید می کنند. در این موشها، سلولهای پیش لوسمی در مراحل اولیه بهطور چشمگیری در معرض ADP-هپتوز از باکتریهای روده قرار گرفتند. تغییرات مربوط به سن در میکروبیوتای روده و نفوذپذیری روده، قرار گرفتن در معرض ADP-هپتوز و حضور سلول های پیش لوسمی، با هم محیطی را ایجاد می کنند که از گسترش سلول های مضر پیش لوسمی حمایت می کند.
یک راه بالقوه برای جلوگیری از فرآیند:
تیم تحقیقاتی کودکان Cincinnati در حین مطالعه سلولهای خونی آسیبدیده به این نتیجه رسیدند که توانایی ADP-هپتوز برای تحریک گسترش سلولهای پیش از لوسمی مستقیماً به پروتئین گیرندهای که در سلولهای خونی جهش یافته به نام ALPK1 یافت میشود، بستگی دارد.
در حالت تئوری، مسدود کردن عملکرد این گیرنده میتواند از تبدیل وضعیت CHIP به لوسمی و کمک به سایر بیماریهای مزمن مرتبط جلوگیری کند. با این حال، در حال حاضر، هیچ ترکیب دارویی برای مهار ALPK1 وجود ندارد.
تیم تحقیقاتی چندین استراتژی ممکن را برای ایجاد اختلال در مسیر ALPK1 بررسی کردند. آنها گزارش دادند که یک نامزد تفاوتساز پیدا کردند: آنزیمی که توسط ژن UBE2N تولید میشود. هنگامی که سلول های پیش لوسمی با مهارکننده UBE2N درمان شدند، گسترش آنها به طور قابل توجهی با مشکل مواجه شد، حتی در حضور ADP-هپتوز.
تحقیقات بیشتری برای کشف چگونگی تبدیل این یافتههای مبتنی بر موش به روشی برای پیشگیری از سرطان خون در انسان مورد نیاز است. Starczynowski می گوید: “یکی از اهداف ما ایجاد یک مهار کننده ALPK1 است که می تواند در انسان استفاده شود. این یافته ها بینش امیدوارکننده ای را ارائه می دهد که به ما کمک می کند تا به جلو برویم.”
پیامدهایی فراتر از سرطان خون:
مجموعهای از مطالعات در حال ظهور نشان میدهد که CHIP ممکن است در سایر بیماریهای مرتبط با سن، از جمله بیماریهای قلبی عروقی، آرتریت روماتوئید، نقرس و پوکی استخوان نیز نقش داشته باشد. این یافتهها بر نقش میکروبیوتای روده بهعنوان یک دروازهبان برای سلامت سیستمیک تأکید میکند.
Starczynowski می گوید: «CHIP به عنوان یک نگرانی عمده برای سلامت عمومی در حال ظهور است. بیش از 10 میلیون سالمند ممکن است بدون اینکه بدانند CHIP داشته باشند. مطالعه ما نشان می دهد که حفظ سلامت روده ممکن است یک استراتژی قدرتمند برای جلوگیری از اختلالات خونی و بالقوه دیگر بیماری های مرتبط با افزایش سن باشد.
تولید داروهای جدید بر اساس کشف این ارتباط بین سلامت روده و خطر سرطان خون سالها طول میکشد. در این بین، بسیاری از سالمندان ممکن است تعجب کنند که چه کاری می توانند انجام دهند تا خطر ایجاد CHIP را به حداقل برسانند؟
ممکن است بتوان سلامت روده را از طریق تنظیم رژیم غذایی یا با استفاده از پری یا پرو بیوتیک ها مدیریت کرد. تحقیقات زیادی نشان می دهد که ترکیب و عملکرد میکروبیوتای روده قابل دستکاری است.
اما Starczynowski میگوید برای پرداختن به CHIP، تغییرات رژیم غذایی صحیح و پروبیوتیکهای موثر و دقیق مشخص نشده است.
Reference
Cincinnati Children’s Hospital Medical Center. (2025, April 23). How bacteria in our aging guts can elevate risk of leukemia and perhaps more. ScienceDaily. Retrieved May 12, 2025 from www.sciencedaily.com/releases/2025/04/250423120659.htm
Sharma, R. (2022). Emerging interrelationship between the gut microbiome and cellular senescence in the context of aging and disease: perspectives and therapeutic opportunities. Probiotics and Antimicrobial Proteins, 14(4), 648-663.
تهیه کننده و جمع آوری: دکتر آزاده ترقیان، سیده رحمانه اطیابی
بدون دیدگاه