بیمه های طرف قرارداد 5 ژانویه 2026
نمونه گیری رایگان در منزل 5 ژانویه 2026
بخش فلوســـایتومتری
دریک نگاه
معرفی بخش فلوســـایتومتری
امروزه استفاده از تکنولوژیهای مدرن روز، برای افزایش سرعت و دقت انجام خدمات آزمایشگاهی روز به روز در حال گسترش است. یکی از مهمترین دستگاهها و روشهایی که تحولی در علوم زیستی ایجاد کرده است، فلوسایتومتری میباشد. فلوسايتومتري تکنیک بسيار سريع و قدرتمندي است كه براي شناسايي سلولها و ارزيابي خصوصيات آنها به كار ميرود. در این تکنیک، سلولها و اجزای آن جهت بررسی جمعیتهای مختلف سلولی توسط مواد فلورسنت نشاندار شده و در حین عبور از مجرای مشخصی در دستگاه، به وسیله نور لیزر برانگیخته میشوند و پس از آن نورهایی با طول موج متفاوت از خود ساطع میکنند که اساس تفکیک سلولها و جمعیت های سلولی میباشد. این تکنیک در دهه اخیر، جایگاه ویژه ای در آزمایشگاههای تحقیقاتی و کلینیکال پیدا کرده است.
کاربردها
کاربردهای مهم تکنیک فلوسایتومتری
تشخیص بیماریهای خونی
ایمونوفنوتایپینگ جهت تشخیص لوسمی و لنفوم
پایش پیشرفت HIV
بررسی روند پیشرفت بیماری ایدز
میزان مرگ و میر سلولی
ارزیابی آپوپتوز
بررسی چرخه سلولی
تحلیل چرخه سلول
نمایش اندازه، سایز و گرانولیتی سلولها
آنالیز ویژگیهای فیزیکی سلول
داروسازی و اثر آزمون داروها
ارزیابی اثر داروها
آشنایی با دستگاه فلوسیتومتری و اجزای اصلی آن
اجزا و قابلیتهای دستگاه فلوسایتومتری
آزمایش و تستها
تستهای تشخیصی متداول با فلوسایتومتری
| نام تست | هدف آزمایش | کاربرد بالینی |
|---|---|---|
| فنوتیپ سلولی (Phenotyping of Lymphocytes) | تعیین درصد سلولهای T، B و NK | ارزیابی سیستم ایمنی، بیماریهای ایمنی، HIV، نقص ایمنی |
| HLA-B27 | شناسایی آنتیژن HLA-B27 | تشخیص بیماریهای التهابی روماتیسمی (مانند اسپوندیلیت آنکیلوزان) |
| HLA-B58 | شناسایی آنتیبادی HLA-B58 | پیشبینی واکنش آلرژیک به دارو (مانند آلوپورینول) |
| شناسایی لکوسیتوز غیرطبیعی (Leukemia/Lymphoma Immunophenotyping) | تعیین منشا سلولی (B، T، میلوئید)، مونوکلونالیتی | تشخیص لوسمی حاد و مزمن، لنفوم، پایش پاسخ به درمان |
| CD34 Count (برای شمارش سلولهای بنیادی) | تعیین تعداد سلولهای +CD34 | پایش تحرک سلولهای بنیادی در بیماران تحت درمان شیمیدرمانی، کاندیدای پیوند |
| CD4 Count (در بیماران HIV) | اندازهگیری سطح سلولهای T کمککننده | پایش وضعیت ایمنی در بیماران HIV، تعیین زمان درمان |
| NK Cell Count (CD16+CD56+) | شمارش سلولهای Natural Killer | ارزیابی ایمنی در بیماران با عفونتهای تکراری، ناباروری، سرطان |
| PNH (Paroxysmal Nocturnal Hemoglobinuria) | تشخیص نقص پروتئینهای CD55 و CD59 در گلبولها | تشخیص PNH، آنمی همولیتیک، ترومبوز غیرطبیعی |
| HLA Crossmatch (قبل از پیوند) | بررسی وجود آنتیبادیهای ضد HLA در گیرنده | پیشبینی رد اولیه پیوند در پیوند کلیه، کبد، قلب |
| Mixed Lymphocyte Culture (MLC) | ارزیابی واکنش لنفوسیتها به آنتیژنهای HLA | تعیین سازگاری HLA در پیوند ارگان |
| Intracellular Cytokine Staining (ICS) | اندازهگیری ترشح سایتوکاینها (مانند IFN-γ، IL-4، IL-17) | ارزیابی پاسخ ایمنی سلولی، بیماریهای خودایمنی |
| T Regulatory Cell (Treg) Analysis | شناسایی سلولهای T رگولاتوری | ارزیابی ایمنوتولرانس، بیماریهای خودایمنی، پیوند |
| Minimal Residual Disease (MRD) in Leukemia | شناسایی سلولهای سرطانی باقیمانده | پایش پاسخ به درمان در لوسمی، پیشبینی ریسک عود |
| B Cell Receptor (BCR) Clonality | شناسایی کلونالیتی سلولهای B | تشخیص لنفوم B سلولی، پایش بیماری |
| T Cell Receptor (TCR) Clonality | شناسایی کلونالیتی سلولهای T | تشخیص لنفوم T سلولی، پایش بیماری |
| Intracellular Phosphorylation Assays (Phospho-flow) | ارزیابی مسیرهای سیگنالینگ داخل سلولی | مطالعه اختلالات سیگنالینگ ایمنی، تحقیقات دارویی |
| Platelet Activation Assays | شناسایی پلاکت های فعالشده | تشخیص اختلالات انعقادی، ترومبوز، پایش داروهای ضد پلاکت |
| Reticulated Platelets | شناسایی پلاکت های جوان | ارزیابی تولید پلاکت در ترومبوسیتوپنی |
| Sperm Analysis (Flow Cytometry for Sperm) | ارزیابی کیفیت اسپرم، DNA fragmentation | ارزیابی ناباروری مردانه |
| Cell Cycle Analysis | تعیین فازهای چرخه سلولی | ارزیابی پیشرفت سرطان، پاسخ به شیمیدرمانی |
| Apoptosis Assay (Annexin V/PI) | تشخیص سلولهای آپوپتوتیک | مطالعه مرگ سلولی، تحقیقات دارویی، سرطان |
خدمات
پنلهای آزمایشگاهی موجود در آزمایشگاه میلاد اصفهان
بخش فلوســـایتومتری
بخش فلوسایتومتری در آزمایشگاه میلاد اصفهان
آزمایشگاه پاتوبیولوژی میلاد اصفهان مفتخر است که با استفاده از یکی از بهترین دستگاههای فلوسایتومتری مولتی کالر کمپانی Becton Dickinson آمریکا با پزشکان محترم همکاری نموده و نتایج این تست را زیر نظر متخصص ایمونولوژیست (استاد دانشگاه) برای آنها ارسال نماید.
همچنین بخش ایمونولوژی آزمایشگاه میلاد، آمادگی راه اندازی آزمایشات و تستهای تشخیصی بر اساس تکنیک فلوسایتومتری را دارد و از پیشنهادات اساتید بالینی در این زمینه استقبال می نماید.
دلیل تجویز این آزمایشات برای من چیست؟
- آزمایش فلوسایتومتری برای ارزیابی دقیق و کمّی جمعیتهای مختلف سلولی خون و مغز استخوان بهویژه در تشخیص، طبقهبندی و پیگیری بیماریهای هماتولوژیک و ایمونولوژیک تجویز میشود؛ این روش با استفاده از آنتیبادیهای فلورسنت متصل به نشانگرهای سطحی سلولی (CD مارکرها)، امکان شناسایی، تفکیک و شمارش دقیق سلولهای T، B، NK، مونوسیتها، گرانولوسیتها و سلولهای نابالغ یا سرطانی (مانند بلاستها در لوسمی) را فراهم میکند. فلوسایتومتری در تشخیص لوسمیها و لنفومها ارزیابی نقص ایمنی (کاهش سلولهای+ CD4 در ایدز)، پیگیری پاسخ به درمان (مانند نظارت بر سلولهای B در درمان با ریتوماب در بیماریهای خودایمنی یا MS)، تشخیص بیماریهای میلوپرولیفراتیو و همچنین در آزمایشهای پیوند (مانند انطباق ایمنی و رد پیوند) کاربرد حیاتی دارد. بهویژه در مواردی که تصویر بالینی مبهم است یا نیاز به تفکیک ظریف بین سلولهای مشابه (مثل سلولهای T فعال vs. تیمار شده) وجود دارد، فلوسایتومتری اطلاعاتی فراهم میکند که روشهای معمولی (مانند شمارش دیفرانسیل یا رنگآمیزی ساده) قادر به ارائه آن نیستند.
شرایط عمومی برای انجام آزمایشهای فلوسایتومتری
- شرایط عمومی انجام آزمایشهای فلوسایتومتری مستلزم رعایت دقت در نمونهگیری، نگهداری و ارسال است، چرا که سلولهای ایمنی بهسرعت تحت تأثیر عوامل محیطی قرار میگیرند: نمونه خون باید در لولههای ضد انعقاد مناسب (معمولاً EDTA یا سیترات) جمعآوری شود و ظرف حداکثر ۲۴–۴۸ ساعت (ترجیحاً در ۶–۲۴ ساعت اول) و در دمای اتاق یا ۲–۸ درجه سانتی گراد (بسته به پروتکل آزمایشگاه) به آزمایشگاه ارسال گردد؛ از انجماد نمونه خام (بدون فیکساسیون) خودداری شود، چرا که منجر به تخریب سلولها و کاهش قابلیت اتصال آنتیبادیها میشود. در برخی موارد (مانند آنالیز سلولهای سطحی حساس یا داخل سلولی)، نیاز به فیکس یا لیز سریع در محل یا افزودن راهکارهای حفاظتی است. حجم کافی نمونه (معمولاً ۲–۵ میلیلیتر خون کامل یا ۱–۲ میلیلیتر مغز استخوان)، عدم همولیز و ثبت اطلاعات بالینی ضروری (مانند سابقه بیماری، داروهای مورد استفاده بهویژه درمانهای ایمونومدولاتوری و علت درخواست آزمایش) برای تفسیر صحیح الگوهای ایمنوفنوتایپینگ (مانند افزایش/کاهش +CD4، وجود کلونالیته در سلولهای B یا T) امری حیاتی است.
آیا نیازی به گرفتن وقت قبلی از آزمایشگاه می باشد؟
خیر، نیازی به گرفتن وقت قبلی وجود ندارد، فقط تعداد بسیار اندکی از آزمایشات نیاز به آمادگی خاص در روز معین دارند که در این موارد میتوانید از طریق تلفن از شرایط و زمان نمونه گیری اطلاع حاصل فرمائید.
شرایط نمونهگیری آزمایشهای فلوسایتومتری
در آزمایشهای فلوسایتومتری، بیمار معمولاً نیازی به ناشتایی یا تغییر خاص در رژیم غذایی ندارد، اما رعایت چند نکته بالینی و رفتاری قبل و هنگام نمونهگیری بسیار تأثیرگذار بر کیفیت نتایج است:
- از فعالیت بدنی شدید، استرس حاد یا ماساژ موضعی قبل از نمونهگیری خودداری کند، چرا که این عوامل میتوانند تعداد و فعالیت سلولهای ایمنی (بهویژه لنفوسیتها و نوتروفیلها) را موقتاً تغییر دهند؛
- در صورت مصرف داروهای ایمونومدولاتور (مانند کورتیکواستروئیدها، ریتوماب، متوترکسات، آنتیتیموتیکها) یا داروهای ضد انعقاد، حتماً نوع، دوز و تاریخ آخرین مصرف را به پزشک و آزمایشگاه اطلاع دهد، چون این داروها میتوانند الگوی نشانگرهای سطحی (مثلاً کاهش موقت سلولهای +CD19 پس از ریتوماب) یا تعداد سلولها را تحت تأثیر قرار دهند؛
- در روز نمونهگیری، از سیگار کشیدن و مصرف کافئین بالا خودداری نماید، زیرا نیکوتین و کافئین ممکن است بر توزیع سلولهای ایمنی در گردش خون تأثیر گذار باشند؛
- اگر آزمایش برای ارزیابی پاسخ ایمنی پس از واکسن یا پیوند است، زمانبندی نمونهگیری باید دقیقاً مطابق پروتکل تعیینشده (مثلاً 4–6 هفته پس از واکسن یا در فواصل مشخص پس از پیوند) انجام شود؛
- در مواردی که نمونه از مایع مغزی نخاعی یا بافت گرفته میشود، دستورات پزشک درباره آمادگی قبل از LP یا بیوپسی (مانند توقف داروهای ضد انعقاد) حتماً رعایت شود.
- در نهایت، هرگونه علامت التهابی، عفونت فعال یا تب در روز نمونهگیری باید گزارش شود، چرا که میتواند الگوی ایمونوفنوتایپ را موقتاً دچار تغییر فیزیولوژیک کند.